1

در فضای کنونی اخبار فناوری که عمدتاً با روندهای نگران‌کننده‌ای همچون افزایش بی‌سابقه‌ قیمت‌ها تحت تأثیر پدیده‌ RAMaggedon همراه شده و موجی از خریدهای شتاب‌زده‌ی رایانه‌ای را دامن زده است، انتشار هرگونه خبر مثبت و امیدبخش، می‌تواند نقش مؤثری در تعدیل این جو داشته باشد. در این میان، طرحی پژوهشی از سوی دانشگاه سن‌دیگو در دست اجراست که با هدف کاهش پسماندهای الکترونیکی ناشی از گوشی‌های دورریختنی، به بررسی امکان استفاده‌ی مجدد از گوشی‌های قدیمی گوگل پیکسل به‌عنوان خوشه‌های محاسباتی مقرون‌به‌صرفه برای مدارس و دانش‌آموزان پرداخته است.

بر اساس گزارش منتشرشده در وبلاگ Google Research، پژوهشگران مذکور با همکاری گوگل، دسته‌ای از گوشی‌های پیکسل را که دیگر کاربرد اولیه‌ی خود را از دست داده‌اند، برای بهره‌برداری از توان پردازشی آن‌ها تغییر کاربری داده‌اند. اگرچه فناوری به‌کاررفته در این دستگاه‌ها متعلق به نسل‌های پیشین است، اما مادربردهای آن‌ها همچنان از ظرفیت کافی برای راه‌اندازی مراکز داده‌ی کوچک‌مقیاس برخوردارند که در آینده می‌تواند صرفه‌جویی مالی چشمگیری برای نظام آموزشی به همراه آورد.

کاربرد مجدد پیکسل های قدیمی در راستای کاهش اثرات زیست‌محیطی

این پروژه تا حد زیادی با هدف کاهش ردپای کربنی ناشی از دستگاه‌های الکترونیکی دورریخته‌شده طراحی شده است. بسیاری از گوشی‌های قدیمی، حتی پس از خروج از چرخه‌ی مصرف، همچنان از توانایی‌های محاسباتی قابل‌توجهی برخوردارند. به همین دلیل، پژوهشگران رویکرد “محاسبات خوشه‌ای مبتنی بر گوشی” را دنبال می‌کنند؛ به‌این‌ترتیب که با حذف اجزایی همچون صفحه‌نمایش، باتری، قاب و بلندگو، صرفاً مادربرد دستگاه‌ها در قالب یک خوشه‌ی محاسباتی سازماندهی شده و به‌عنوان بستری هم‌منظوره برای پردازش‌های عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

شایان ذکر است که بر اساس گزارش‌های پایداری گوگل، مادربرد یک گوشی پیکسل به‌تنهایی مسئول حدود 50 درصد از کل ردپای کربنی آن دستگاه است. برای کاربرانی که هم اکنون مالک گوشی گوگل پیکسل هستند و با انتشار شایعاتی درباره‌ی مدل احتمالی پیکسل 11، به فکر ارتقای دستگاه خود افتاده‌اند، این نکته می‌تواند دلگرم‌کننده باشد که گوشی پیشین آنان روزی در خدمت اهداف آموزشی قرار خواهد گرفت. یافته‌های پژوهشی نشان می‌دهد که یک خوشه متشکل از 20 مادربرد پیکسل قادر است از برنامه‌های درسی پشتیبانی کرده و خدماتی را برای کلاسی با بیش از 75 دانش‌آموز فراهم آورد.

هدف بلندمدت این طرح، راه‌اندازی خوشه‌ای متشکل از 2000 گوشی است که به‌طور هم‌زمان نیازهای پردازشی صد کلاس با جمعیت مشابه را تأمین کند؛ این سیستم برای پاییز سال جاری برنامه‌ریزی شده است. در صورت تحقق این هدف، دسترسی مدارس به منابع محاسباتی با هزینه‌ای به‌مراتب کمتر از احداث زیرساخت‌های جدید، امکان‌پذیر خواهد شد.

توان پردازشی گوشی‌های پیکسل فراتر از تصور

این پروژه همچنین بینش‌های ارزشمندی درباره‌ی قدرت محاسباتی گوشی‌های در حال گذار ارائه داده است. هرچند هدف اصلی محققان ایجاد بستر ابری کمکربن برای مدارس بوده، اما در این مسیر دریافتند که مدل‌های نسبتاً جدید پیکسل، عملکردی رقابتی با سرورهای روز دارند. برای نمونه، گوشی تاشوی گوگل پیکسل متعلق به سال 2023، در بنچمارک‌های SPEC، در پردازش تکنخی، اغلب از سروری نظیر ASUS RS720-E11 نیز عملکرد بهتری نشان داده است. در مقیاسی گسترده‌تر، Google Research مدعی است که عملکرد تکنخی بسیاری از گوشی‌های هوشمند امروزی با سرورهای چندهسته‌ای مدرن قابل‌مقایسه است.

نقش گوشی‌ها در تولید پسماندهای الکترونیکی

اقدام پژوهشگران دانشگاه سن‌دیگو، اقدامی شایسته‌ تقدیر و دارای اهمیت راهبردی در حوزه‌ی پایداری زیست‌محیطی به‌شمار می‌رود. گوشی‌های دورریخته‌شده سهم قابل‌توجهی در تولید پسماندهای الکترونیکی در سطح جهان دارند و طرح‌هایی از این دست، می‌توانند به کاهش اثرات مخرب کربنی آن‌ها بینجامند. هرچند این موضوع کمتر در کانون توجه عموم قرار دارد، اما تعویض مکرر گوشی هوشمند و عدم دفع مسئولانه‌ی دستگاه قدیمی، آسیب‌های جدی به محیط‌زیست وارد می‌کند.

بر اساس گزارش Google Research، کاربر میانگین گوشی هوشمند هر چهار سال یکبار اقدام به تعویض دستگاه خود می‌کند. این چرخه‌ی سریع ارتقا، سالانه به دورریختن میلیون‌ها گوشی منجر می‌شود. هنگامی که مواد باارزش موجود در این دستگاه‌ها نظیر مس و نقره بازیافت نمی‌شوند، فشار مضاعفی برای استخراج مجدد این مواد از معادن ایجاد می‌گردد. افزون بر این، باتری‌های لیتیوم‑یون موجود در گوشی‌هایی نظیر پیکسل، در صورت دفع نادرست، برای محیط‌زیست خطرآفرین خواهند بود. ازاین‌رو، تداوم استفاده از گوشی فعلی تا زمانی که عملکرد مطلوبی دارد، و نیز توجه به بازیافت یا فروش یا اهدای گوشی هنگام تعویض، گام‌های مؤثری در جهت حفظ محیط‌زیست به‌شمار می‌روند.