1

ایمپلنت‌های مغزی، مانند نمونه‌هایی که شرکت Neuralink متعلق به Elon Musk توسعه می‌دهد، معمولاً به جراحی باز جمجمه نیاز دارند. اما یک استارتاپ چینی مدعی است می‌تواند این مرحله را به‌طور کامل حذف کند و دستگاه خود را از طریق یک رگ به مغز برساند؛ فرایندی که گفته می‌شود تنها حدود 10 دقیقه زمان می‌برد. بر اساس گزارش South China Morning Post، شرکت StairMed Technology مستقر در شانگهای یکی از چند شرکتی است که چنین رویکردی را دنبال می‌کنند؛ هم‌زمان با اینکه چین تلاش دارد صنعت داخلی رابط مغز و رایانه (BCI) خود را گسترش دهد.

روی کاغذ سریع‌تر از Neuralink

برخلاف ایمپلنت Neuralink که برای نصب آن، یک ربات جراحی باید جمجمه را باز کند و رشته‌های بسیار ظریف الکترود را مستقیماً داخل بافت مغز قرار دهد، دستگاه StairMed Technology از طریق یک رگ در گردن وارد بدن می‌شود و با عبور از سیستم عروقی به مغز می‌رسد. Zhao Zhengtuo، هم‌بنیان‌گذار StairMed، این جزئیات را در جریان Global Health Summit در هنگ‌کنگ مطرح کرده است.

همچنین Duan Wanru، پزشک بیمارستان Xuanwu، گفته است جراحی با 4 یا 5 سال تجربه می‌تواند این دستگاه را تنها در 10 دقیقه در موقعیت موردنظر قرار دهد. این زمان در مقایسه با حدود 2 ساعت موردنیاز برای ربات جراحی Neuralink جهت بازکردن جمجمه و قراردادن ایمپلنت در نخستین جراحی انسانی این شرکت در سال 2024، بسیار کوتاه‌تر به نظر می‌رسد. با این‌ حال، ادعای StairMed هنوز در مرحله اثبات قرار دارد.

این شرکت طی یک سال گذشته بیش از 1.1 میلیارد یوان، معادل حدود 163 میلیون دلار، سرمایه جذب کرده و Tencent و Alibaba از سرمایه‌گذاران آن هستند. تاکنون روش مبتنی بر رگ StairMed تنها روی گوسفندها آزمایش شده است و این شرکت هنوز آزمایش‌های انسانی را آغاز نکرده است. بنابراین، رقم 10 دقیقه فعلاً یک هدف اعلام‌شده محسوب می‌شود و نه نتیجه‌ای که در آزمایش‌های انسانی به اثبات رسیده باشد.

ایده جدید نیست؛ ادعای سرعت متفاوت است

StairMed نخستین شرکتی نیست که به‌دنبال توسعه رابط مغز و رایانه مبتنی بر سیستم عروقی است. شرکت آمریکایی Synchron پیش‌تر دستگاه خود با نام Stentrode را در چارچوب آزمایش‌های بالینی در آمریکا و استرالیا روی 10 بیمار نصب کرده است. بر اساس گزارش IEEE Spectrum، این شرکت از سال 2023 تاکنون چنین آزمایش‌هایی را انجام داده است. دستگاه Synchron درون یک رگ خونی نزدیک به قشر حرکتی مغز قرار می‌گیرد و سیگنال‌های عصبی را از پشت دیواره رگ دریافت می‌کند.

در مقابل، StairMed اعلام کرده است طراحی دستگاه این شرکت پس از رسیدن به محل موردنظر، از رگ خارج می‌شود و درست در خارج از آن ثابت می‌ماند. اهمیت اقتصادی بازار رابط‌های مغز و رایانه یکی از دلایل اصلی توجه شرکت‌ها به کوتاه‌کردن زمان انجام این فرایند است. Morgan Stanley پیش‌بینی کرده است که بازار ایمپلنت‌های BCI تنها در آمریکا می‌تواند تا سال 2035 به 80 میلیارد دلار برسد.

از سوی دیگر، دولت چین نیز اعلام کرد که می‌خواهد تا سال 2030، بین 2 تا 3 شرکت چینی را به رقبایی در سطح جهانی در این حوزه تبدیل کند. فرایندی که به‌جای چند ساعت، تنها چند دقیقه زمان ببرد، از نظر تئوری می‌تواند اجرای این روش را در بیمارستان‌های بیشتری امکان‌پذیر کند و گسترش آن را ساده‌تر سازد. احتمالاً به همین دلیل است که StairMed پیش از آغاز آزمایش‌های انسانی و در اختیار داشتن داده‌های بالینی، بر رقم 10 دقیقه تأکید زیادی دارد.

باوجود جذابیت ایده یک ایمپلنت مغزی که در 10 دقیقه نصب شود، نباید انتظار داشت چنین فناوری‌ای به‌زودی وارد اتاق‌های عمل شود. StairMed همچنان باید ثابت کند که دستگاه و روش انتقال آن به مغز در انسان ایمن و مؤثر هستند. این مرحله می‌تواند سال‌ها به طول بینجامد و به انجام آزمایش‌های بالینی گسترده نیاز داشته باشد. در این زمینه، Synchron مسیر طولانی‌تری را طی کرده و پیش‌تر دستگاهی با رویکرد مشابه را در آزمایش‌های انسانی مورد بررسی قرار داده است. در نتیجه، ادعای StairMed درباره نصب ایمپلنت در 10 دقیقه در حال حاضر بیشتر یک هدف فنی و عملیاتی محسوب می‌شود تا یک دستاورد اثبات‌شده بالینی.